tu jesteś:    Strona główna

Produkty Regionalne
Rejon Podhala a szczególnie Tatr, sprzyja odpoczynkowi i wszelkiego rodzaju turystyce. Podczas pobytu w górach nie można nie spróbować oszczypka - w gwarze podhalańskiej – oscypka. To twardy, owczy ser solony i wędzony o baryłkowatym kształcie oraz zwężonych końcach, często wyciskany w drewnianych, rzeźbionych artystycznie formach.

Każdego roku, na wiosnę, odbywa się redyk, czyli wypędzanie na okres lata stad (kierdli) owiec na pastwiska górskie tj. hale. Redykiem nazywa się również ich powrót z wypasu w jesiennej porze (zwykle pod koniec września). W tym czasie owcami na halach opiekują się juhasi (młodsi pasterze), mający do pomocy młodych chłopców tzw. honielników. Juhasi i honielnicy podlegają bacy (starszemu pasterzowi owiec i zarządcy szałasu), który wyrabia ser. Wszyscy wówczas mieszkają w szałasie, a ich codzienna praca polega na wypasaniu owiec, udoju, wyrobie sera i żętycy.

Do podstawowych sprzętów służących do przechowywania i gotowania mleka przy wyrobie sera zalicza się: gielety - duże drewniane naczynia, zwężające się ku górze, służące do dojenia owiec; puciery - naczynia używane do zlewania mleka z udoju, potrzebne przy wyrobie sera oraz przechowywania kwaśnej żętycy; saty (powąski) - kwadratowe białe płótna, służące do cedzenia mleka; obłonki - specjalne drewniane obrączki, które podtrzymują satę; werule - trzepaczki do bełtania ściętego mleka; cioski - do mieszania żętycy; grudziorki - płachty lniane, w których obcieka świeży ser; wanechy inaczej ochle - duże okrągłe łyżki.

Przy wyrobie sera używa się dodatkowo cerpoka (czerpaka) do mierzenia sera przy wyrobie oscypków. Z wypasem owiec w górach, kojarzone są głównie oscypki otrzymywane z owczego sera. Przygotowuje się je w następujący sposób: po ścięciu się mleka, ser zbiera się w jeden bundz, który baca nakłada po kawałeczku do przygotowanego wcześniej cerpoka, w którym wyciska serwatkę, a jednocześnie odmierza potrzebną ilość sera do jego wyrobu.

Gdy ser jest dostatecznie wygnieciony, baca wyjmuję go z cerpoka na dłoń i formuje w kulę. Następnie wkłada ją do gorącej wody. Po parzeniu, które trwa od 5 do 10 minut, wyjmuje ją i wygniata z niej w dalszym ciągu serwatkę, parząc co kilka minut, aby ser nie wystygł. Pod wpływem parzenia i wygniatania, ser robi się miękki, elastyczny i zwarty. Gdy jest on dostatecznie twardy, juhas przekłuwa kulę cienkim drutem i nadal wygniata serwatkę, która spływa ze środka po drucie. Przekłutej kuli juhas nadaje powoli kształt owalny oraz zakłada na środkach sera obrączkowatą, dwudzielną foremkę, a wystające końce sera formuje w stożki. Gdy końce przybiorą już odpowiedni kształt, wyjmuje drut. Gotowy, z odciśniętym wzorem oscypek jeszcze raz jest parzony, a potem płukany w zimnej wodzie. Ładnie wykonany oscypek jest przedmiotem dumy pasterzy.

Za najtrudniejszy uchodzi wyrób oscypka bogato zdobionego. Poza tym przez cały rok wyrabiane są oscypki z sera krowiego w podobny sposób.

Po przygotowaniu porcji oscypków, układa się je w specjalnym żłobie z rosołem (tj. silnie przesyconym roztworze soli kuchennej), gdzie leży około doby. Sól wyciąga z sera wodę. Stopień nasycenia poznaje się po tym, iż oscypek powinien w rosole pływać. Moczenie w roztworze soli tzw. bejcowanie, przyczynia się do równomiernego zasolenia sera, który pokrywa się wówczas grubą i twardą skórą. Po zasoleniu serki układane są pod dachem szałasu, gdzie wędzą się w dymie ogniska od 3 dni do dwóch tygodni. Z resztek sera, którego nie starcza już na zrobienie oscypka, wyrabiane są małe serki tzw. redykołki o różnych kształtach (np. kaczki, jelenia, owcy, parzenicy - w kształcie serca). Redykołki są rozdawane przez bacę znajomym jako upominki podczas jesiennego redyku.

« POWRÓT




Odkryj Białkę   |   Noclegi   |   Kuchnia   |   Lato   |   Zima   |  
© MATinternet s.c. - ZAKOPANE :: Powered by AntCms

akwarystyka morska       szkolenie psów